Forum

Vanmiddag viel mijn oog op dit bericht op de website van het Duitse vakblad buchreport (waar in tegenstelling tot de Nederlandse evenknie wel veel interessants vóór de paywall te vinden is). Amazon begint dus nog deze maand met verhuur van e-boeken in Duitsland, Engeland en Frankrijk. Amazon-baas Jeff Bezos verklaarde dat dit meer waarde creëert voor Kindle-bezitters en dat het programma in de VS (gestart november 2011) succesvol is: lezers lezen meer, terwijl auteurs nieuwe lezersgroepen bereiken en een nieuw verdienmodel ontdekken. Opmerkelijk is ook dat auteurs die de uitgeverij overslaan en bij Amazon digitaal publiceren succes blijken te boeken in zowel verkoop als verhuur. Andere Duitse uitgeverijen oriënteren zich ook op dit model, aldus het bericht.

Ook in Nederland wordt het verhuurmodel binnenkort aangeboden. Het Centraal Boekhuis, dat zich deze week omdoopte tot CB Logistics en ook in medische spullen en mode gaat doen, heeft het lang verwachte platform bijna klaar. Uitgevers kunnen een inkoopprijs vaststellen voor verhuur/uitlening en dan is het aan de boekhandel of de bibliotheek om die prijs te betalen en een prijs voor doorlevering aan hun klanten/gebruikers te vragen. Dat vertelde althans manager product management van CB Mathijs Suidman mij desgevraagd op Twitter (28 september, zie tweet 1 en tweet 2).

Verhuren en uitlenen. Het verschil zit 'm volgens de geldende Auteurswet (artikel 12) in het 'direct of indirect economisch of commercieel voordeel' ter beschikking stellen. Is dat voordeel er wel, dan is het verhuur. Is het voordeel er niet en is de aanbiedende instelling 'voor het publiek toegankelijk', dan mag het uitlening heten.

Het lastige is natuurlijk dat bibliotheken straks bij CB Logistics dezelfde inkoopprijs moeten betalen als boekhandelaren en welke andere commerciële partijen (denk aan Hema) dan ook. Stellen ze hun uitleentarief lager vast dan de handelaren hun verhuurtarief, dan ligt een gang naar de rechter door laatstgenoemden, vanwege marktverstoring en oneerlijke concurrentie met belastinggeld, in het verschiet. Een juridisch gevecht dat bibliotheken onder het geldende EU-recht waarschijnlijk niet zullen winnen, zoals Christiaan Alberdingk Thijm en ik bijna twee jaar geleden betoogden in het Financieele Dagblad.

Het gaat er dus om spannen voor openbare (en andere) bibliotheken de komende tijd, voor wat betreft het uitlenen van e-boeken. Als ik de VOB was, zou ik alvast geld opzij zetten voor de komende juridische procedures. En in Eblida-verband als een gek gaan lobbyen in Brussel. Of aankloppen bij de aanstaande nieuwe staatssecretaris voor cultuur om de leenrechten voor iedereen met een Nederlands IP-adres af te kopen, zoals in Noorwegen.

Ben ik weer eens te somber? Ik lees jullie reacties graag.

You need to be a member of Platform Informatieprofessionals to add comments!

Join Platform Informatieprofessionals

Email me when people reply –

Replies

  • Op 13-14 mei was ik bij een meeting van NAPLE en EBLIDA, c.q. de werkgroepen van beide organisaties die zich met het e-books-vraagstuk bezighouden. Samen met Jan Braeckman (Bibnet Vlaanderen/NAPLE) heb ik op een rij gezet wat deze bijeenkomst ons heeft geleerd over de lange termijn (leenrecht moet in het digitale domein net zo gewoon worden als in het fysieke) en de korte termijn (er is een wildgroei aan businessmodellen aan het ontstaan in onderhandelingen met rechthebbenden (lees: uitgevers).

    Hier vind je mijn verslag/interpretatie van de bevindingen;

    en hier de website van NAPLE met daarop de powerpoints van de onderliggende presentaties (NB: degene wier bestandsnamen eindigen met 'ebooks').

  • Interessante ontwikkelingen! Merkwaardig dat nu pas de juridische context van het uitleenbare e-book naar voren komt. Lezenswaardig in dit verband: http://www.erikbouwer.nl/wp-content/uploads/2013/01/DB-2012-4-Ronde...

  • Vandaag heeft minister van OCW Bussemaker de Tweede Kamer een onderzoeksrapport aangeboden van SEO Economisch Onderzoek en het Instituut voor Informatierecht (IvIR) van mijn geliefde Universiteit van Amsterdam. Daarin wordt nog eens gesteld, maar nu ook echt degelijk onderbouwd, dat het hier te lande geldende auteursrecht geen (lees: GEEN) mogelijkheid biedt om het uitlenen van e-books door openbare bibliotheken onder de leenrecht-exceptie te laten vallen. In gewoon Nederlands: als openbare bibliotheken e-books willen uitlenen, zullen ze, gewapend met een flinke zak geld, met de rechthebbenden om de tafel moeten om zulks ook te mogen (lees: MOGEN). Dit in tegenstelling tot het aanschaffen en uitlenen van tastbare, op papier gedrukte boeken - die mogen ze wel (lees: WEL) zonder toestemming van de rechthebbenden uitlenen, mits ze een billijke vergoeding daarvoor afdragen. De aanbiedingsbrief van Bussemaker vindt u HIERRR, het SEO/IvIR-rapport zelf HIERRR.

    De minister schrijft in haar aanbiedingsbrief twee interessante dingen. Voor nationaal gebruik: "Dit betekent dat het uitlenen van e-content door openbare bibliotheken zal moeten plaatsvinden op basis van contractuele afspraken tussen betrokken partijen zoals auteurs, uitgevers, rechtenorganisaties, distributeurs en bibliotheken. Met deze bevindingen en conclusies houd ik rekening bij de aangekondigde bibliotheekwetgeving, die u na de zomer krijgt toegezonden." 

    En voor Brussel: "In Europees verband wordt langs verschillende lijnen aandacht gegeven aan de transitie van openbare bibliotheken van fysiek naar digitaal. Waar mogelijk zal ik bepleiten dat daarbij ook het onderwerp ‘e-lending en openbare bibliotheken’ op de agenda komt."

    Het is ruim twee jaar geleden dat dit stuk van Christiaan Alberdingk Thijm en mij verscheen in het Financieele Dagblad. OM onze bondscoach te parafraseren: waren wij nu zo snel of zijn anderen nu zo langzaam? Laten we het er op houden dat we een vooruitziende blik hebben gehad. En overigens ben ik van mening dat het Noorse model (zie eerder in deze discussie) alle aandacht verdient, niet in het minst op de algemene ledenvergadering van de VOB komende donderdag 28 februari. Echt mensen: maak serieus werk van collectieve afkoop van rechten voor de long tail. Doe het.

    • Mooi dat je een vooruiziende blik had! Dat hoeft nog geen reden te zijn om je onvoorwaardelijk blind te staren op het collectief afkopen van de rechten van (een deel van) het actuele aanbod. Welke prijs betaal je daarvoor en wat betekent dit voor het voortbestaan van de fysieke bibliotheek? Hoeveel gaten kan een long tail verdragen, e-books waarvan de rechten onbetaalbaar zijn, of waarvan de rechthebbende zelf de distributie doet?  

      En wat als op termijn, zodra de actualiteit van een e-book in het verleden ligt, de rechthebbende het voor een .... beschikbaar stelt aan de KB, 'ons' nationaal bezit? Ik acht dat niet uitgesloten.  

      Een optie zou ook kunnen zijn om geen enkele e-booktitel, de rechten daarvan af te kopen. Laten we alle plussen en minnen bedachtzaam op een rijtje zetten, is mijn advies.    

      • Daarom moet je naar mijn idee als branche een afgewogen mix van e-book faciliteiten bieden. We krijgen daar in NL zeer goed de handen voor op elkaar: de 3 voorgestelde inkoop- en aanbiedingsmodellen zoals gepresenteerd in VOB-verband voorzien in veel facetten van deze ingewikkelde discussie.

        Daarbij wil ik ook aangeven dat wij als branche juist in de internationale belangstelling staan om de wijze waarop we omgaan met e-books en de constructieve aanpak iom de uitgevers (waartoe de omstandigheden - zie brief van de minister - ons ook dwingen, als het al niet de meest gewenste optie was 'in the first place').

        In Canada hebben we input geleverd aan aldaar afgesloten contracten met uitgevers, met Bibnet praten we over een gezamenlijk model voor de Nederlandstalige literatuur, vanuit Amerika worden we gebeld door The Economist over onze aanpak, in Frankfurt spraken we internationale collega's die verbaasd waren over hoe ver wij hier al zijn en in mei presenteren we onze modellen in EBLIDA-verband.

        Kortom: laten we ook eens kijken naar wat we al bereikt hebben en aan de slag gaan met wat er nu beschikbaar is (en niet alleen maar in mineur blijven hangen over wat er (nog) niet is).

        Vooralsnog zie ik 2 bewegingen:

        1. Er wordt meer over e-books getwittert en geblogd door bibliotheken dan promotie gemaakt voor het bestaande aanbod (samen meer dan 500 rechtendragende en 40.000 rechtenvrije e-books). Het gebruik groeit maar mondjesmaat, terwijl de functionaliteiten enorm verbeterd zijn (van downloadable apps tot en met e-reader software).

        2. De adoptie van e-books lenen ontwikkelt zich zeer stapsgewijs en dat is een goede zaak: zo kan iedereen hier mee leren omgaan, nieuwe modellen hier op los laten en dit integreren in bestaande dienstverlening. Voorlopig dus inderdaad nog volop 'naast' folio.

        Op basis van onze eerste resultaten met e-books kunnen we nu al een goede inschatting maken wat een e-book uitlening nou echt zou moeten kosten c.q. wat een e-book kan 'opleveren' (aan bereik, aandacht en opbrengst). En het collectief afkopen van de long tail past daar prima in (model 3 in ons geval), maar niet lum-sum en/of a priori. Overigens staat een evaluatie van dit concept en bezoek aan de uitvoerders hiervan al gepland, dus die handschoen is opgepakt.

        • Hangt het voortbestaan van de fysieke bibliotheek af van de e-book discussie?

          Nee en ja.

           

          Nee, als je in de discussie voor de 'Haagse methode' kiest, waarin er weinig of geen ruimte is voor een werkelijkheid die gaat tot het lokale. 

           

          Ja, als ik het land overzie waarin de honderden gemeenten voor meer dan 90% de financiering van de fysieke bibliotheken (nog) voor hun rekening nemen. De bestuurders en ambetnaren van veel,  van deze gemeenten bekijken de bibliotheekwereld graag door de bril van de digitalisering, lees: e-books. In veel gevallen is deze digitale kijk een alibi om flink te hakken in de financiering van de fysieke bibliotheek, en op tal van plaatsen de fysieke bibliotheek te begeleiden naar de laatste rustplaats.

           

          De fysieke bibliotheek is in mijn visie belangrijk voor de stad of het dorp. Ook in de toekomst. Als je dat niet vindt, wat kan, dan houdt de discussie fysiek - digitaal in de verband op, loopt ie dood.   

           

          Elke euro je aan e-books wordt uitgegeven kan niet aan de fysieke bibliotheek worden besteed.

          En als de lokale financiering ten behoeve van de fysieke bibliotheek wordt verminderd ten favuere van de digitale, dan is het einde verhaal.

           

          Dus, zo luidt mijn stelling: als je al geld uitgeeft (lees: lokale publieke middelen via centrale inkoop, gefinancierd door de lokale bibliotheken) aan e-books, dan moet je dat zichtbaar voor de burgers en bestuurders lokaal kunnen koppelen aan je fysieke bibliotheek(lidmaatschap).   

           

             

           

          • Ik volg dit niet helemaal:

            1. Wie zegt er dat er geen koppeling is tussen lidmaatschap van de bibliotheek lokaal en digitaal?

            2. Waarom is er geen ruimte voor groei en wordt altijd van korting = kostenreductie uitgegaan.? Waar zie ik nou dat cultureel ondernemerschap terugkomen? Als we met elkaar in de branche 1 miljoen pluspakketten verkopen voor 20 euro per jaar is er 20 miljoen inkoopbudget voor e-books. Dat is geen lokaal subsidiegeld, maar opgehaald obv extra serviceverlening

      • Je blind staren is nooit een goed idee. Het zou bij de afkoop van die rechten niet gaan om het actuele aanbod. Dat wordt al gauw te duur. Maar wel om titels die al wat langer geleden zijn verschenen en waarvan de marktwaarde nog maar gering is. Zie Noorwegen, waar er voor rechthebbenden een opt-out mogelijkheid is voor al wat oudere boeken van sterauteurs, die nog wel marktwaarde hebben.

        • En wat zal er met de bibliotheek gaan gebeuren als al deze opties niet werken en of niet doorgaan? 

      • Hangt het voortbestaan van de fysieke bibliotheek af van de e-book discussie? 

This reply was deleted.